HomeEditpage Articles

సత్వర న్యాయం అందని ద్రాక్ష

Published: Sun,February 12, 2017 01:09 AM
  Increase Font Size Reset Font Size decrease Font size   

కక్షిదారులు న్యాయఫలాలు ఎంతకాలానికి అనుభవిస్తారో చెప్పలేనంత అయోమయ స్థితిలో ఉన్నారు. న్యాయమూర్తుల నియామకం విషయంలో సుప్రీంకోర్టు, కేంద్రం ఒకరినొకరు తప్పుపడుతున్నారు.
ప్రభుత్వం ఒక గొప్ప ఉద్దేశంతో ఏర్పరిచినటువంటి ప్రత్యేక కోర్టులను ఖాళీగా ఉంచరాదు. లోక్ అదాలత్ ప్రక్రియ సక్రమంగా జరుగాలంటే అన్ని జిల్లాలలోని ప్రిసైడింగ్ అధికారులను వెంటనే నియమించాలి. మహిళలకు ఏర్పరిచినటువంటి కోర్టులు, కుటుంబ న్యాయస్థానాలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండేలా ప్రక్రియ చేపట్టాలి.


ఇక దిగువ కోర్టుల న్యాయాధికారుల నియామకం విషయంలో మన హైకోర్టు ఎంతవరకు సఫలీకృతమవుతుంద న్న విషయం ఆలోచించాలి. 1994 సంవత్సరం దాకా జూనియర్ సివిల్ జడ్జీల నియామకం ఆంధ్రప్రదేశ్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్, ఒక హైకోర్టు న్యాయమూర్తి పర్యవేక్షణలో చేపట్టేది. ఆ తర్వాత 1998వ సంవత్సరం నుంచి జూనియర్ సివిల్ జడ్జీలు, జిల్లా జడ్జీల నియామకం పూర్తిగా హైకోర్టు పరధిలోకి వెళ్లింది. హైకోర్టు చేసినటువంటి నియామకాలను ప్రశ్నించే అధికారం ప్రభుత్వానికి లేదు. హైకోర్టు చేసినటువంటి నియామకాలకు ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు మాత్రమే జారీ చేస్తుంది.

గమనించాల్సిన విషయమేమంటే ఈ నియామ క ప్రక్రియ తమ పరిధిలోకి తెచ్చుకున్నప్పటి నుంచి అనగా 1998 నుంచి హైకోర్టు విజయవంతంగా ఎప్పటికప్పుడు ఖాళీలను భర్తీ చేస్తున్నదా! 1998 నుంచి దిగువకోర్టు న్యాయాధికారుల నియామక ప్రక్రియ పూర్తిగా హైకోర్టు పరిధిలో ఉన్నా, రాష్ట్రం లో ఎప్పటికీ ఖాళీలు ఉంటున్నాయి. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం కోర్టుల సంఖ్యను పెంచవలసిన అవసరం ఉందని హైకోర్టు ప్రభుత్వానికి ఎన్నోసార్లు విజ్ఞప్తి చేసింది. ఎలాగైతేనేం ఎట్టకేలకు 2000 సం వత్సరంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం దాదాపు 106 పైగా ఫాస్ట్‌ట్రాక్ కోర్టులను ఏర్పరిచింది. 85పైగా జిల్లా జడ్జీస్థాయి, 20పైగా సీనియర్ సివిల్ జడ్జీస్థా యి కోర్టులను మొదటగా ఐదు సంవత్సరాల కోసం తాత్కాలిక పద్ధతిన ఏర్పరిచారు. 2005 సంవత్సరంలో వాటిని మరో 5 సంవత్సరాలకు పొడిగిస్తూ వచ్చారు. కారణాలు ఏమిటోగాని సంవత్సరాల తరబడి ఫాస్ట్‌ట్రాక్ కోర్టుల న్యాయాధికారులను భర్తీ చేయలేదు.

గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ప్రభుత్వం జూనియ ర్ సివిల్ జడ్జీ స్థాయి కోర్టులను ఆలేరు, నిడమనూ రు, తొర్రూరు, తుంగతుర్తి, కోరుట్ల లాంటి చిన్నచిన్న పట్టణాలలో కూడా ఏర్పరిచింది. అదేవిధంగా జిల్లా జడ్జీ స్థాయిలో కుటుంబ న్యాయస్థానాలు, మహిళలపై అత్యాచారాలు పరిష్కరించే కోర్టులు, అవినీతి నిరోధక ప్రత్యేక కోర్టులు, షెడ్యూల్డ్ కులాలపై అత్యాచార నిరోధక కోర్టులు, సీబీసీఐడీ కోర్టు లు ప్రతి జిల్లా కేంద్రంలో ఏర్పరిచారు. ఇవేకాకుం డా పదవీ విరమణ చేసినటువంటి జడ్జీల ద్వారా భర్తీ చేసేందుకు స్పెషల్ మెజిస్ట్రేట్ కోర్టులను కూడా ప్రభుత్వం ఏర్పరిచింది. ఇన్ని కొత్త కోర్టులు గత కొన్ని సంవత్సరాలలో ఏర్పరిచినా, కక్షిదారునికి సత్వర న్యాయం ఎందుకు జరుగట్లేదు. దీనికి ముఖ్య కారణం న్యాయాధికారులను ఎప్పటికప్పు డు నియమించకపోవడమన్నది నా భావన. రేపో మాపో ప్రమోషన్ వస్తుందనే ఆశతో ఎదురుచూసే న్యాయాధికారి రెండు లేక మూడేండ్ల దాకా వేచి ఉండవలసిన పరిస్థితి ఉంది. జూనియర్ సివిల్ జడ్జీగా నియమించబడిన వ్యక్తి 11 లేక 12 సంవత్సరాలకు సీనియర్ సివిల్ జడ్జీగా పదోన్నతి పొం దుతున్నా డు. తదుపరి జిల్లా జడ్జీ ప్రమోషన్ రావాలంటే మరో 10 సంవత్సరాలు వేచి చూడాల్సి వస్తోంది. ఇదంతా ఖాళీలు లేనందువల్ల వచ్చే ఇబ్బంది కాదు. త్వరితగతిన ఖాళీలు భర్తీ చేయకపోవడం. రెగ్యులర్ నియామకాలకు ఏదైనా ఇబ్బం ది ఏర్పడినట్లయితే తాత్కాలిక పద్ధతిన ప్రమోషన్ ఇచ్చేటువంటి వెసులుబాటు హైకోర్టుకు ఉంది.

రెండు రాష్ర్టాల న్యాయాధికారుల విభజన జరుగనంత వరకు ఈ సమస్య సమసిపోయేలా లేదు. న్యాయాధికారులందరు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులే. వారి విభజనకు హైకోర్టు విభజనకు ఎలాంటి సం బంధం లేదు. 2016 మే, జూన్, జూలై మాసాల్లో తెలంగాణ న్యాయవాదుల సమ్మె, తెలంగాణ న్యాయాధికారుల నిరసన, సస్పెన్షన్ ఆ తదుపరి గౌరవనీయులైన సుప్రీంకోర్టు ప్రధానన్యాయమూర్తి హామీ ఎలాంటి ప్రభావం చూపలేదు. ఆరునెలలు గడిచినా ఎక్కడవేసిన గొంగళి అక్కడే అన్న చందా న పరిస్థితుల్లో మార్పులేదు. విభజన జరుగనందువల్ల 2014 జూన్ 2 నాటికి ఏ రాష్ట్రంలోనైతే పనిచేస్తున్నారో అదే రాష్ట్రంలో న్యాయాధికారులు పనిచేయవలసి ఉంటుంది. ఆ నాటికి తెలంగాణ రాష్ట్రంలో పనిచేస్తున్నటువంటి ఆంధ్రప్రదేశ్ న్యాయాధికారులు ఇంకా తెలంగాణలో ఉండవలసిన దుస్థితి. దీనివల్ల తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ర్టాల్లో గత రెండున్నరేండ్లలో పదవీ విరమణ చేసిన న్యాయాధికారుల స్థానాలు చాలా ఖాళీగా ఉన్నాయి.

ఇందులో ముఖ్యమైనటువంటి సీబీఐ కోర్టులు, కుటుంబ న్యాయస్థానాలు, మహిళలపై అత్యాచారాలు పరిష్కరించే కోర్టులు, 10 జిల్లాలలోని శాశ్వ త లోక్ అదాలత్ ప్రిసైడింగ్ అధికారులున్నవి. హైదరాబాద్ నగరంలోనే దాదాపు 46 జిల్లా జడ్జీస్థాయి కోర్టులుండగా, 21 లేక 22 కోర్టులు ఖాళీగా ఉన్నా యి. అదేవిధంగా దాదాపు 33 సీనియర్ సివిల్ జడ్జీ స్థాయి కోర్టులు ఉండగా, 13పైగా ఖాళీలు ఉన్నా యి. ఈ వివరాలు ఈ-కోర్టు వెబ్‌సైట్ ద్వారా సేకరించాను. తెలంగాణ వ్యాప్తంగా కూడా ఈ విధంగానే అనేక ఖాళీలున్నాయి.

ఒక్కో జిల్లా జడ్జీ 3 నుంచి 5 కోర్టుల అదనపు భారం మోయాల్సి వస్తున్నది. దానివల్ల అదనపు చార్జి ఉన్నటువంటి కోర్టుల కేసులను పరిష్కరించే సమయం లేకపోవడంతో వాయిదా వేయవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. అన్ని కోర్టుల భారం మోసే ఒక అధికారి మధ్యవర్తిత్వం లేదా రాజీ ద్వారా ఇరువర్గాల వారికి ఏ విధంగా సయోధ్య కుదురుస్తాడు! కేసుల విచారణే కాకుండా అన్ని కోర్టుల సిబ్బంది వ్యవహారాలు, పరిపాలనాపరమైన విషయాలను నెలల తరబడి లేదా సంవత్సరాలపాటు చూడటం సాధ్యమేనా! ఖమ్మం, నిజామాబాద్, వరంగల్ ఆదిలాబాద్ జిల్లాల వైపు చూసినట్లయితే జిల్లా జడ్జీ ఖాళీల పరిస్థితి అర్థమవుతుంది. నేటికి మెదక్, ఆదిలాబాద్, నల్గొండ ప్రిన్సిపల్ జిల్లా జడ్జీ పోస్టులు ఖాళీగా ఉన్నాయి. ఈ దుర్భర పరిస్థితికి కారకులెవ రు? కక్షిదారులా, ప్రభుత్వమా లేక గౌరవనీయ ఉన్నత న్యాయస్థానమా లేక దిగువస్థాయి కోర్టు ప్రిసైడింగ్ అధికారులా? కక్షిదారులు కోర్టుల్లో కేసు లు వేసుకోవాలంటే భయపడే పరిస్థితిని ఎవరు కల్పించారు. మన వ్యవస్థలో ఎదుటివారిని లేదా మరొక వ్యవస్థను విమర్శించే అలవాటు ఎక్కువ. అంటే గురివింద గింజ సామెత. అలాకాకుండా వ్యవస్థలో ఉన్నటువంటి ఉన్నత వ్యక్తులు ప్రక్షాళన కు సిద్ధపడాలి.

అడిగేవాడికి చెప్పేవాడు ఎప్పుడూ లోకువే. ఏ వ్యవైస్థెనా ప్రజలచేత గట్టిగా అడిగించుకునే పరిస్థితి తెచ్చుకోకూడదు. నేటికీ న్యాయవ్యవస్థపై ప్రజలకు నమ్మకం, గురి ఉన్నవి. ఆ నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకోవాలంటే కక్షిదారులకు సత్వర న్యాయం జరుగాలి. అందుకోసం అన్ని కోర్టులను న్యాయాధికారులచే ఎప్పటికప్పుడు భర్తీ చేయాలి. ఏ ఒక్క న్యాయాధికారిపై కూడా అదనపు భారం పడకుండా చూడా లి. ముఖ్యంగా ప్రభుత్వం ఒక గొప్ప ఉద్దేశంతో ఏర్పరిచినటువంటి ప్రత్యేక కోర్టులను ఖాళీగా ఉం చరాదు. లోక్ అదాలత్ ప్రక్రియ సక్రమంగా జరుగాలంటే అన్ని జిల్లాలలోని ప్రిసైడింగ్ అధికారుల ను వెంటనే నియమించాలి. మహిళలకు ఏర్పరిచినటువంటి కోర్టులు, కుటుంబ న్యాయస్థానాలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండేలా ప్రక్రియ చేపట్టాలి. భార్యాభర్తలు, అత్యాచారానికి గురైన స్త్రీలు ఏళ్ళతరబడి న్యాయం కోసం కోర్టుల చుట్టూ తిరుగకుండా వారికి ప్రభుత్వం కల్పించినటువంటి సౌకర్యాన్ని పొందేలా, ఉన్నతన్యాయస్థానం ముఖ్యపా త్ర పోషించవలసిన అవసరముంది. అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా, న్యాయం కోసం బాధితులు కోర్టులకు వెళ్లేవిధంగా సత్వర న్యాయ ప్రక్రియకు చర్యలు చేపట్టాలి.
(వ్యాసకర్త: విశ్రాంత జిల్లా జడ్జీ)
murali

661
Tags
 ,